Um daginn rakst ég á gamla grein sem ég skrifaði 2007 sem ég kallaði Femínistar í Framsókn en skrifin voru viðbrögð mín við grein í Fréttablaðinu með yfirskriftinni Kynjajafnræði mest í Framsókn. Á þeim tíma stóðum við okkur vel þegar horft var til kynjahlutfalls í efstu sætum á framboðslistum flokksins.
Ég get ekki neitað því að það var virkilega gaman að bregðast við og segja frá því að Framsóknarflokkurinn setti sér jafnréttisáætlun 1996 fyrstur flokka hér á landi. Allt frá 2005 hafa reglur um kynjahlutfallið 40/60 í trúnaðar- og ábyrgðarstörfum á vegum flokksins verið bundnar í lög flokksins - og var Framsókn þá fyrst flokka hér á landi með álíka ákvæði. Einnig þekkjum við að í flokknum starfar jafnréttisfulltrúi og við veitum innan flokksins sérstök jafnréttisverðlaun þeim sem skarað hefur fram úr í jafnréttismálum.

Þegar horft er tíu til fimmtán ár aftur í tímann má sjá að mörg stefnumál flokksins hafa haft það að leiðarljósi að auka jafnrétti kynjanna á ólíkum sviðum samfélagsins. En þessum árangri og áherslum má án efa þakka öflugu starfi kvenna innan Framsóknarflokksins sem á árum áður létu sitt ekki eftir liggja og lögðu mikið á sig til þess að opna augu flokksmanna, ná fram auknu jafnrétti og tryggja hlut kvenna í flokkunum. Hvorki þá né nú má sofa á verðinum og jafnréttisvaktina þarf alltaf að standa - bæði innan Framsóknar og í samfélaginu.

En hver er staða jafnréttismál nú í dag? Það er upplifun mín að almennt í þjóðfélaginu hafi dregið úr nauðsynlegri umræðu um jafnréttismál. Sérstaklega finnst mér vanta kraft og eftirfylgd frá hinu opinbera sem lögum samkvæmt á að halda utan um málaflokkinn. Sérdeilis dapurt þegar horft er til þess að núverandi stjórnarflokkar kenna sig ítrekað við femínisma og kvenfrelsi. Ég bíð enn eftir vinnureglum um jafnlaunavottun, ekki hefur tekist að tryggja sem jafnasta mönnun í stjórnir, nefndir og ráð á vegum hins opinbera og forsætisráðherra fékk á dögunum ákúru frá Kærunefnd jafnréttismála. Mér finnst eins og áherslur tengdar auknu jafnrétti kynjanna hafa færst til hliðar og mér finnst stundum eins og ég heyri á fólki að jafnrétti hafi verið náð og því sé hægt að horfa í aðrar áttir. Heyrst hefur að allt lagaumhverfið gefi konum og körlum jafnan rétt og því sé það bara kvenna að standa á sínu. Mér finnst þetta viðhorf vera mjög mikil einföldun á því umhverfi sem við lifum og hrærumst í dags daglega. Viðhorf og gildi - og þar með jöfn tækifæri hafa því miður ekki fylgt eftir lagarammanum og nægir þá að nefna að enn höfum við ekki náð að útrýma kynbundnu launamisrétti og fjölskylduábyrgð er enn ekki jafnt skipt á milli kvenna og karla.

Við sem aðhyllumst jafnan rétt og jafna stöðu kynjanna horfum því til stefnu eins og femínisma. En femínismi eða kvenfrelsisstefna hefur það að markmiði að ná fram kynjajafnrétti en á heimasíðu Femínistafélagsins má sjá eftirfarandi skilgreiningu á femínista þ.e. þeim sem aðhyllist femínisma: „Femínisti er karl eða kona sem veit að jafnrétti kynjanna hefur ekki verið náð og vill gera eitthvað í því." Hver getur ekki skrifað undir þetta? Áherslur og baráttuaðferðir femínista eru jafn mismunandi og þeir eru margir en markmiðið er það sama. Hvert og eitt okkar getur verið mis sammála eða ósammála þeim leiðum sem einstaka femínistar eða hópar femínista beita í baráttunni en við getum aldrei horft fram hjá grundvallar markmiðum femínista.

Eins var það á tímum Rauðsokka þegar ýmislegt í baráttuaðferðum þeirra fór fyrir brjóstið á landsmönnum. Því miður er þá horft fram hjá grundvallar markmiðum sem ég í raun trúi að flest allir Íslendingar geti skrifað undir. Þá er stefnan fordæmd og í þannig jarðvegi eiga fordómar auðvelt uppdráttar. Hver vill ekki tryggja konum og körlum, sonum og dætrum, systrum og bræðrum sömu réttindi og tækifæri í raun? Hver vill viðurkenna fyrir sér og öðrum að það eigi ekki að meta bæði kynin að verðleikum?

Reynslan hefur sýnt okkur að oft á tíðum dugar ekki annað en ögrandi og róttækar baráttuaðferðir til að ná í gegn, ná eyrum ráðamanna og knýja fram breytingar. Ég trúi ekki öðru en að við í Framsókn viljum m.a. standa vörð um launajafnrétti, jöfnum tækifærum kynjanna á vinnumarkaði, jafnri fjölskylduábyrgð, berjast gegn mansali og vændi og standa vörð um jöfn tækifæri kynjanna í stjórnmálum - en allt þetta eru baráttumál femínista.

Auðvitað hefur margt breyst og færst til betri vegar og það er ótrúlegt að hugsa sér það samfélag sem lýst er í ný útkominni bók um tilurð og sögu Rauðsokkuhreyfingarinnar. Það er holl lesning okkur öllum sem ekki upplifðum og reyndum á eigin skinni það umhverfi sem jafnréttishreyfingar spruttu upp úr um 1970. Hver hefði trúað því að á þeim tíma var karl með minni fagmenntun en kona fastráðinn sem kennari af því að hann var fyrirvinna?

En það er áhugavert að fylgjast með þeirri deiglu sem er meðal ungs fólks í dag og kom t.d. fram í viðtali við ungan mann sem sótti áfanga í kynjafræði í Borgarholtsskóla. Hann lýsti því yfir að í upphafi áttaði hann sig ekki á misjafnri stöðu kynjanna en þegar á leið hafi augu hans opnast og nefndi hann það sérstaklega þegar hann sá hvernig líkami kvenna er notaður m.a. í auglýsingum. Strákurinn lagði í framhaldinu til að umræddur áfangi yrði gerður að skylduáfanga og ég vona að svo verði enda er jafnrétti einn af grunnþáttum í námi og starfi leik- grunn- og framhaldsskóla s.b. aðalnámskrár.

En því er fræðsla í kynjafræðum nauðsynleg? Jú - þar sem kynjafræði er þverfagleg fræðigrein sem gengur út frá því að kyn sé ein grundvallarbreyta í tilverunni er fræðigreinin ein af þeim greinum sem rennir stoðum undir allt jafnréttisstarf. Við vitum að Framsóknarflokkurinn er í eðli sínu flokkur jöfnuðar og samvinnu og hefur almenn mannréttindi að leiðarljós. Því fellur hugmyndafræði kynjajafnréttis vel að grunngildum flokksins. Ég trúi því að Framsóknarflokkurinn haldi áfram að tryggja jafnrétti í flokknum, hvort sem horft er til þess að velja fulltrúa til ábyrgðarstarfa eða þegar stefnumál, markmið og leiðir eru til umfjöllunar.

Máflutningur okkar Framsóknarmanna á að endurspegla jafnrétti og jafna stöðu kynjanna, hvort sem um er að ræða á lands vísu, á sviði sveitastjórna eða innan flokksins. Megi nýtt ár - 2012 - gefa okkur mörg góð tækifæri til að láta verkin tala þegar kemur að jafnréttismálum.

Fanný Gunnarsdóttir situr í landsstjórn landssambands framsóknarkvenna.

Þegar Landssamband framsóknarkvenna var stofnað 21. nóvember 1981 var eitt af aðalmálunum að auka hlut kvenna í stjórnmálum. Fyrsta landsþing LFK var haldið á Húsavík í október 1983 og þar var lögð fram ályktun sem gengið hefur undir nafninu „Húsavíkursamþykktin". Í henni var lögð fram tillaga um lagabreytingu innan Framsóknarflokksins sem sagði:

Að af 25 fulltrúum sem flokksþing kýs í miðstjórn séu a.m.k 12 konur. Að af 8 fulltrúum hvers kjördæmasambands í miðstjórn séu að minnsta kosti 4 konur. Að af 9 mönnum sem aðalfundur miðstjórnar kýs í framkvæmdastjórn séu a.m.k. 4 konur...Verði hlutur kvenna innan flokksins óbreyttur þegar líður að næstu kosningum, hljóta framsóknarkonur að íhuga að bjóða fram kvennalista innan flokksins við næstu kosningar.

Mikið vatn er til sjávar runnið síðan þessi ályktun var samþykkt og breytingar gerðar á skipulagi innan Framsóknarflokksins. Benda má á að Framsóknarflokkurinn hefur einn stjórnmálaflokka bundið í lög sín 40/60% reglu um skipan kynjanna á framboðslistum sínum.

Hlutur kvenna hefur aukist ekki bara í Framsóknarflokknum heldur í þátttöku kvenna almennt í stjórnmálum. En því miður geta konur sem vilja taka þátt í lands og sveitarstjórnarmálum ekki látið deigan síga. Kynjajafnrétti hefur ekki náðst. Enginn flokkur og ekkert framboð hefur sett fram þá skýlausu kröfu að hlutur kvenna t.d á framboðslistum til Alþingis - og sveitarstjórna kosninga sé 50%.

Nú sem fyrr eru fundnar ýmsar skýringar á þessu. T.d að konur hafi ekki eins mikinn áhuga og karlar á því að taka þátt í stjórnmálum. Það kann að vera rétt að því leyti að konur eru ef til vill ekki tilbúnar að taka þátt í þeirri „baráttu" sem einkennt hefur íslensk stjórnmál. Er það nauðsynlegt að við þurfum að nota orðið „barátta" og að „berjast fyrir hlutunum". Er ekki tími til kominn að breyta orðfærinu og fara að vinna að því að stjórnmálaflokkar vinni að málum í stað þess „að berjast".

Við sveitarstjórnarkosningarnar 2010 var hlutfall kvenna í forsvari framboðslista einungis 25%.

Gæti verið að það gengi betur að fá konur til að taka sæti á framboðslistum stjórnmálaflokka ef kona skipaði efsta sætið?

Mín skoðun er sú að ef körlum er alvara með að vilja fá fleiri konur til þátttöku í þjóðmálum er tími til kominn að þessari óbilgirni og hörku sem einkennt hefur alla stjórnmálaumræðu á Íslandi undanfarin ár linni.

Í komandi kosningum, sem margir segja að sé „handan við hornið", munu margar konur líta á hvernig flokkar og framboð skipa í efstu sæti á listum sínum. Þau framboð sem setja sitthvort kynið í tvö efstu sætin og síðan jafna kynjaskiptinu á listunum í heild munu vera með „pálmann í höndunum". Til þeirra framboða mun margt jafnréttissinnað fólk líta þegar það gengur næst til kosninga.

Krafan sem sett var fram í „Húsavíkursamþykktinni" um kvennaframboð er ,vonandi, ekki það sem þarf. Konur og karlar eiga að vinna saman en til þess þarf jafnræði að ríkja milli kynjanna. Málin þarf að vinna með aðferðum bæði kvenna OG karla.

Gerður Jónsdóttir, formaður LFK