Sjávarútvegur

Auðlindir hafsins eru sameign íslensku þjóðarinnar. Sjávarútvegur hefur lengst af verið öflugasta útflutningsgreinin og máttarstólpi í gjaldeyrisöflun þjóðarinnar.

Sjávarútvegur þarf að uppfylla skilyrði sem sett voru í lög um stjórn fiskveiða svo að um greinina ríki sátt. Í fyrsta lagi að auðlindin sé nýtt á sjálfbæran máta. Í öðru lagi að nýting auðlindarinnar sé arðbær og skili arði til þjóðarinnar. Í þriðja lagi að treysta atvinnu og byggð um land allt. Þýðingarmikið er að gagnsæi sé á eignarhaldi sjávarútvegsfyrirtækja. Brýnt er að huga vel að öryggi sjómanna.

Framsókn styður við hlutdeildarkerfi í sjávarútvegi þannig að fiskveiðum sé stýrt í kvótum eins og gert er í dag enda hefur slíkt fyrirkomulag skapað mikil verðmæti fyrir þjóðarbúið.

Eðlilegt er að sjávarútvegurinn greiði sanngjarnt veiðigjald fyrir nýtingu á sameiginlegum auðlindum þjóðarinnar. Mikilvægt er að regluverk um allar tegundir sjávarfangs sé skýrt til að tryggja aukna arðsemi af fjölbreyttri nýtingu þeirra auðlinda sem finnast í hafinu við Ísland.

Byggðaúrræði fiskveiðistjórnunarkerfisins þarf að nýta áfram á ábyrgan hátt. Þær aflaheimildir sem ríkið hefur árlega til afnota til atvinnu-, félags- og byggðaúrræða þurfa að vera markvisst nýtt til að tryggja byggðafestu í viðkvæmustu byggðunum.

Rannsóknir, nýsköpun og þróun í sjávarútvegi

Á síðustu árum hefur verið mikil gróska í rannsóknum og þróun á fullnýtingu sjávarafla, en ekki síður á lífmassa úr hafinu. Sérstaklega má nefna rannsóknir á sjávargróðri og sjávardýrum t.a.m. þangi og þörungum, krabba- og skeldýrum. Þónokkrir aðilar víða um land hafa tekið sín fyrstu skref í þessum rannsóknum og þróun. Á landsbyggðinni eru að verða til þróunar og nýsköpunarsetur sem geta, í samstarfi við skóla og öflugar stofnanir, orðið mikilvægir þættir í þróun atvinnulífs með tíð og tíma.

Framsókn telur þarft að yfirfara lög og reglugerðir sem snúa að nýtingu þangs, þara og krabba- og skeldýraræktar. Markmiðið er að efla nýtingu og auka fyrirsjáanleika þeirra sem stefna á aukna nýtingu nýrra eða van nýttra tegunda sjávarfangs. Skapa þarf hvata fyrir frumkvöðla á svæðum þar sem tegundir eru ekki nýttar.

Fiskeldi

Mikill uppgangur hefur verið í fiskeldi á heimsvísu undanfarna áratugi og hér á landi er það ört vaxandi atvinnugrein sem hefur sætt mikillar umræðu. Framsókn vill ná sátt um uppbyggingu og starfsemi fiskeldis á Íslandi. Slík sátt næst aðeins með skýrri lagaumgjörð, vísindalegum rannsóknum, sjálfbærri nýtingu auðlinda og virku eftirliti. Við framþróun eldisfyrirtækja á Íslandi þarf að horfa til byggðasjónarmiða og sjá til þess að eldið skili tekjum til þeirra samfélaga þar sem fyrirtækin eru staðsett.

Fiskeldi getur verið mikilvægur hluti af samfélaginu, með því að bjóða upp á tækifæri fyrir samfélagsverkefni, fræðslu og bein tengsl við náttúru og umhverfi. Þetta styrkir tengsl fólks við heimabyggð og stuðlar að jákvæðri ímynd fiskeldis. Með skýra og vel útfærða stefnu getur Ísland nýtt sér þessa kosti og staðið sem fyrirmynd í sjálfbærri nýtingu auðlinda sinna, meðan á sama tíma er stuðlað að verndun umhverfisins og eflingu samfélagsins.

Tækifæri og nýsköpun

Fiskeldi skapar verðmæti fyrir nærsamfélög og fyrir þjóðarbúið í heild. Fiskeldi veitir mikilvægt tækifæri fyrir hagvöxt og atvinnusköpun, sérstaklega á landsbyggðinni. Það stuðlar að fjölbreyttari hagkerfi og býður upp á mörg tækifæri fyrir ungt fólk og frumkvöðla. Þróun sjálfbærs fiskeldis á Íslandi getur einnig stuðlað að uppbyggingu þekkingar og sérhæfingar í tengdum greinum. Háskólar og rannsóknarstofnanir geta unnið náið með iðnaðinum að rannsóknum og nýsköpun, sem gagnast bæði vísindasamfélaginu og atvinnulífinu. Ísland getur nýtt sér sterka stöðu sína í tæknigeiranum og rannsóknum til að þróa nýjungar í fiskeldi. Þetta felur í sér betri fóðurþróun, sjúkdómavarnir og sjálfbærar eldisaðferðir sem minnka umhverfisáhrifin og auka lífvænleika framleiðslunnar.

Ábyrg matvælaframleiðsla

Með áherslu á sjálfbærni og velferð fiska getur íslenskt fiskeldi sýnt fram á hvernig hægt er að framleiða matvæli á ábyrgan hátt. Þetta stuðlar að sjálfbærri þróun og getur veitt Íslandi forskot á alþjóðamörkuðum sem eftirsóknarverðan uppruna hágæða fiskeldisvara.

Laga og reglugerðaumhverfi

Mikilvægt er að gagnsæi sé á eignarhaldi fiskeldisfyrirtækja. Mikil samþjöppun hefur orðið á eignarhaldi þar sem ekkert því til fyrirstöðu að einn eða fáir aðilar eignist öll gild eldisleyfi hérlendis og stýri þannig allri framleiðslu á eldisfiski og seiðaeldi í sjó og á landi. Brýnt er að skoða hvernig takmarka megi samþjöppun eignarhalds aðila í fiskeldi á Íslandi og hvort takmarka eigi með einhverjum hætti eignarhald erlendra aðila á eldisleyfum á Íslandi. Mikilvægt er að horfa til þróunar í nágrannalöndum í þeim efnum. Huga þarf að því að nýliðun geti átt sé stað í greininni og að vægi frumkvöðlastarfsemis í greininni sé tryggt.

Umgjörð og lagaumhverfi fiskeldis þarf að vera skýrt og skilvirkt ef greinin á að þrífast í sátt við umhverfi og samfélag. Starfsemi í fiskeldi taki mið af umhverfis-, loftslags-, heilbrigðis- og byggðasjónarmiðum. Mikilvægt er að rannsóknir séu fullnægjandi og eftirlit með fiskeldi sé virkt. Tryggja þarf að til þess bærir vísindamenn séu fengnir til að rýna aðferðafræði sem Hafrannsóknarstofnun notar við mat á burðarþoli, við gerð áhættumats og eftirlit með landeldi. Eftirlitsaðilar þurfa að vera staðsettir í nálægð við starfsemina til að sinna virku eftirliti.

Framsókn vill skýra heimildir til eðlilegrar gjaldtöku af fiskeldi. Brýnt er að gjaldtaka af fiskeldi hamli ekki uppbyggingu og samkeppnishæfni greinarinnar. Sérstaklega skal horfa til aðlögunar nýliða og getu minni aðila sem njóta síður stærðarhagkvæmnis að standa undir gjöldunum.

Verndun villtra stofna og veiðiréttindi

Hér á landi treysta margir á tekjur af veiði í ferskvötnum og ám. Brýnt er að vernda villta laxastofninn og tryggja að líffræðilegum fjölbreytileika í ám og vötnum sé ekki ógnað. Tryggja þarf eftirlit með seiðasleppingum. Samþjöppun veiðiréttinda, m.a. með stórfelldum jarðakaupum einstaklinga eða félaga þarf að taka sérstaklega til skoðunar. Mikilvægt er að stjórnvöld fari þar einnig fram með góðu fordæmi.

Hvalveiðar

Framsókn styður sjálfbærar veiðar á hvölum á meðan þær eru heimilar samkvæmt lögum. Líkt og með aðrar atvinnugreinar þarf að tryggja fyrirsjáanleika í atvinnugreininni fyrir þá sem hana stunda og að starfað sem samkvæmt lögum.

Strandveiðar

Framsókn leggur áherslu á að strandveiðikerfið sé endurskoðað þannig að strandveiðimenn um allt land hafi sömu tækifæri til veiða. Horfa verði til svæðisskiptingar og úthlutun á heimildinni samkvæmt henni.