Vinnumarkaður 

Atvinnuþátttaka og stuðningur við atvinnuleitendur  

Jafnrétti á vinnumarkaði 

1. Framsókn leggur áherslu á aðgerðir svo stjórnendur í atvinnulífinu endurspegli fjölbreytileika kynja í samfélaginu. 

Full atvinna 

1. Framsókn telur mikilvægt að gefa sem flestum tækifæri á að nýta starfskrafta sína með viðeigandi hætti. Samfélagslegur ávinningur af því er mikill þar sem félagslegum vandamálum fækkar almennt við virka atvinnuþátttöku. 

2. Framsókn leggur áherslu á sveigjanleika á vinnumarkaði sem gerir einstaklingum og fyrirtækjum kleift að laga sig að breyttum aðstæðum. 

3. Framsókn vill að áfram verði stutt við verkefni á borð við ráðningastyrki, sem stuðla að virkni hjá atvinnuleitendum og draga úr langtímaatvinnuleysi. Auka þarf samvinnu og skilvirkni á milli stofnana sem annast þjónustu við atvinnuleitendur og annað vinnufært fólk utan vinnumarkaðarins með það að leiðarljósi að styrkja og/eða endurmennta einstaklinga til að auka möguleika  þeirra á að finna vinnu við sitt hæfi.  

4. Framsókn vill einfalda félagslegt regluverk með það að markmiði að auðvelda einstaklingum með skerta starfsgetu að fara á vinnumarkað. 

5. Framsókn vill tryggja að allir búi við öruggt starfsumhverfi og tækifæri til starfsþróunar óháð bakgrunni. 

Sveigjanleg starfslok  

1. Framsókn vill að fólki sé gefinn kostur á sveigjanlegum starfslokum miðað við heilsufar og getu hvers og eins. Samhliða þarf að skoða breytingar á núverandi lagaákvæði þannig að tekið sé á móti greiðslum í lífeyrissjóði lengur en til 70 ára aldurs. 

2. Framsókn telur einnig brýnt að tryggja að atvinnuþátttaka eldri starfsmanna á vinnumarkaði verði ekki til þess að lífeyrisréttindi viðkomandi skerðist. 

Stuðningur við atvinnuleitendur  

Framfærsla / atvinnuleysisbætur   

1. Framsókn telur mikilvægt að stutt sé við atvinnuleitendur á þann hátt sem mögulegt er til að tryggja framfærslu. 

2. Framsókn vill að atvinnuleysisbætur verði endurskoðaðar reglulega með tilliti til fjárhæða og greiðsluforsendna eftir samfélagsaðstæðum hverju sinni,  til þess að kerfið haldi gildi sínu og einnig til þess að skilgreina hverjir teljast vera „virkir atvinnuleitendur” samkvæmt reglum kerfisins.  

Virkni og viðhald starfsgetu 

1. Framsókn vill tryggja stuðning við einstaklinga sem eru í hættu á að falla af vinnumarkaði með því að aðstoða þá við að stunda atvinnu í samræmi við hæfni og getu hverju sinni. Virkni stuðlar að bættri líkamlegri og andlegri heilsu þeirra einstaklinga  sem annars ættu á hættu að einangrast. 

Inngilding og atvinnuþátttaka 

1. Framsókn vill að öll kerfi samfélagsins geri ráð fyrir fötluðu fólki til að tryggja að öll fái tækifæri til jafns við aðra.  

2. Framsókn vill að fatlað fólk og fólk með skerta starfsgetu hafi möguleika á því að taka þátt á vinnumarkaði og vill áfram styðja við og bæta vinnumarkaðsúrræði eins og atvinnu með stuðningi.  

Forvirkar aðgerðir og starfsendurhæfing 

Jafnvægi milli vinnu og einkalífs  

1. Framsókn telur mikilvægt að jafnvægi ríki milli vinnu og einkalífs. Það samræmist stefnu Framsóknar í fjölskyldumálum. 

Forvirkar aðgerðir og vinnuvernd

1. Framsókn telur að Vinnueftirlitið þurfi að vera öflugra í því að grípa til aðgerða gagnvart fyrirtækjum sem ekki uppfylla lög og reglugerðir um öryggi starfsfólks. Tryggja þarf að þau úrræði sem standa Vinnueftirlitinu til boða, s.s. forvirk úrræði, sektir eða annað, séu nægjanlega sterk. 

Kulnun og langtímaveikindi 

1. Framsókn telur mikilvægt að skoða hvers vegna aukning á kulnun og langtímaveikindum hefur átt sér stað hér á landi. Greina þarf betur orsakir og afleiðingar kulnunar og langtímaveikinda í starfi og vinna gegn þeim þáttum í kjölfarið. 

Réttindi og skyldur launafólks 

Launajafnrétti 

1. Framsókn ítrekar mikilvægi launajafnréttis þar sem sömu laun eru greidd fyrir sömu störf. 

Félagsleg undirboð og brot gegn kjarasamningum 

1. Framsókn telur mikilvægt að uppræta með öllu félagsleg undirboð. Það má alls ekki gerast að aðilar nýti sér neyð fólks sér í hag með félagslegu undirboði. Stéttarfélög og opinberir aðilar þurfa að taka höndum saman við að vera vakandi fyrir félagslegum undirboðum og öðrum brotum á kjarasamningum til að tryggja öryggi á vinnumarkaði. 

Staða og réttindi einyrkja/sjálfstætt starfandi 

1. Framsókn telur að rýna þurfi stöðu og réttindi einyrkja/sjálfstætt starfandi einstaklinga með hliðsjón af því hvort sérreglur varðandi þá á vissum sviðum séu nauðsynlegar eða hvort tilefni sé til að einfalda þær og bæta.  

2. Framsókn vill skoða réttindi einyrkja hvað varðar fæðingarorlof, margvíslegar kröfur sem gerðar til fyrirtækja um skráningar og vottanir og annað sem mögulega gæti talist óyfirstíganlegt nema fyrir lítil og meðalstór fyrirtæki. 

Starfstengd íslenskukennsla fyrir innflytjendur 

1. Framsókn vill innleiða hvata til íslenskunáms og tryggja rétt innflytjenda til íslenskunáms á vinnutíma, þeim að kostnaðarlausu. 

Innflytjendur fái menntun erlendis frá viðurkennda  

1. Framsókn vill auðvelda innflytjendum að fara í raunfærnimat og fá viðurkennt nám þeirra erlendis frá. Gæta þarf samræmis í mati stéttarfélaga, annars konar samtaka og ríkisins hvað varðar hvernig staðið er að mati af þessu tagi. 

2. Framsókn telur nauðsynlegt að móta skýra stefnu um innflytjendur á vinnumarkaði sem tryggir þarfir atvinnulífsins og velferð um leið og réttindi starfsfólks eru tryggð að fullu. 

Alþjóðlegir sérfræðingar 

1. Framsókn telur ákjósanlegt að gera Ísland að aðlaðandi kosti fyrir alþjóðlega sérfræðinga. Þeim getur fylgt framþróun á þeirra starfssviði ásamt því að fjölga alþjóðlegum tækifærum fyrir Íslendinga. Mikilvægt er að dvöl þeirra samræmist reglum, þ.m.t. skattalöggjöf. 

2. Framsókn telur að huga þurfi að því að alþjóðlegir sérfræðingar geti annað hvort verið í fullu starfi á Íslandi, en einnig eru til dæmi um alþjóðlega sérfræðinga sem flokkast sem „stafrænir flakkarar”. Þeir starfa gegnum alnetið og flytja búsetu sína reglulega milli landa. Tryggja þarf að svigrúm sem reglur veita alþjóðlegum sérfræðingum sé ekki misnotað. 

   
   

Svört atvinnustarfsemi 

1. Framsókn telur að koma þurfi í veg fyrir að gerviverktaka vaxi óyfirstíganlega mikið á þennan hátt og að setja þurfi skýrar línur. Gerviverktaka er einnig of algeng í öðrum störfum og mikilvægt er að stéttarfélög, ríki og vinnumarkaðurinn í heild hjálpist að við að uppræta hana.  

2. Framsókn vill að brugðist verði við svartri atvinnustarfsemi og leitað verði leiða til að koma böndum á hana. 

   
   

Betri neytendavernd 

1. Framsókn vill að áfram verði unnið að því að bæta rétt og stöðu neytenda. Fræðsla og aukin neytendavitund, skilvirkt markaðseftirlit og góðir markaðshættir, samstarf atvinnulífs og hagsmunasamtaka á sviði neytendamála verði haft að leiðarljósi.  

2. Framsókn telur að auka þurfi rétt neytenda með heildarendurskoðun á löggjöf á sviði neytendamála sem tekur meðal annars tillit til tækniþróunar og rétti neytenda í netviðskiptum, til dæmis er varðar vöruöryggi og bætta þjónustu við neytendur.  

3. Framsókn vill einnig auka neytendavernd tengda fjármálaþjónustu með bættri upplýsingagjöf og leiðbeiningum vegna lánveitinga til neytenda. Áfram þarf að veita fyrirtækjum á fjármálamarkaði aðhald með árlegum úttektum á arðsemi og gjaldtöku þeirra ásamt því að tryggja Seðlabanka Íslands skýrar heimildir til þess að koma á fót innlendri greiðslumiðlun sem lækka myndi kostnað fyrir neytendur og íslenska söluaðila ásamt því að bæta þjóðaröryggi á sviði greiðslumiðlunar.  

4. Framsókn vill huga sérstaklega að stöðu viðkvæmra hópa, svo sem börnum, eldri borgurum og fólki með fötlun, með sérstökum verndarráðstöfunum á sviði neytendamála. Í því samhengi má meðal annars endurskoða regluverk smálána. 

5. Framsókn vill tryggja með lagabreytingu að allar auglýsingar til neytenda verði á íslensku, með það að markmiði að bæta stöðu íslenskra neytenda sem og tungumálsins. Gera þarf neytendum betur kleift að taka upplýstar ákvarðanir við kaup á vöru og þjónustu út frá sjálfbærni, meðal annars með áherslu á vörumerkingar og réttar upplýsingar. 

 Samþykkt á 38. Flokksþingi Framsóknar í Reykjavík 14.-15. febrúar 2026.