Menning og skapandi greinar
Samþykkt á 37. Flokksþingi
Menning og skapandi greinar
Framsókn vill efla umgjörð menningar og skapandi greina enn frekar þar sem öflug menntun og fræðsla, frumsköpun og gott starfsumhverfi, bættir innviðir og aðgengi sem flestra ásamt markvissum útflutningi á íslenskri menningu mynda órjúfanlega heild. Með því stuðlum við að samkeppnishæfni til framtíðar, rennum fleiri stoðum undir vöxt og þróun, sköpum spennandi störf með þátttöku fleiri, inngildingu og aukinni sjálfbærni. Markmiðið er að útflutningsverðmæti skapandi greina aukist og leitast verði við að fjölga öflugum fyrirtækjum í skapandi greinum. Til að svo verði þarf að fjárfesta í skapandi greinum líkt og gert er þegar kemur að menntun og starfsumhverfi lykil atvinnuvega þjóðarinnar.
Hagrænn ávinningur af stuðningi við listir og skapandi greinar
Framsókn vill meta framlag skapandi greina til velsældar og lífsgæða m.a. með því að bæta greiningar og rannsóknir á þeim sviðum. Til að stefnumótun geti þróast þarf að halda áfram að efla söfnun, úrvinnslu og miðlun tölfræði skapandi greina, t.a.m. með hliðsjón af kynja-, byggða- og jafnréttissjónarmiðum. Þar þarf meðal annars að fela Hagstofu Íslands að vinna varanlega að því að viðhalda og bæta svokallaða Menningarvísa.
Aðgengi að menningarstarfi um allt land
Framsókn vill tryggja öllum aðgengi og jöfn tækifæri til listsköpunar og menningar, því allir hafa sögu að segja. Jafnrétti á að vera ríkjandi í öllu lista- og menningarstarfi á Íslandi. Listir eru ein besta leiðin til þess að varpa ljósi á fjölbreytileika samfélagsins þar sem sköpunarkraftur fólks fær notið sín óháð kyni, bakgrunni og stöðu viðkomandi. Sérstaklega er mikilvægt að huga að stöðu og þátttöku fólks með annað móðurmál en íslensku í menningarstarfi.
Framsókn vill styðja við listsköpun fatlaðs fólks og gefa þeim stærra hlutverk í skapandi greinum í gegnum listasmiðjur og leikhópa og í samstarfi við leikhús, listasöfn,tónlistarlíf og kvikmyndalist.
Framsókn skilur að listir og menning eiga erindi, uppsprettu og samastað um land allt. Þess vegna þarf að styðja listafólk vítt og breitt um landið með framlögum til sköpunar og hvetja þau með ferðastyrkjum til þess að miðla list sinni sem víðast um landið. Með þessu stuðlum við að jafnræði óháð búsetu, bæði gagnvart listafólki og þeim sem vilja njóta lista og menningar í heimabyggð. Leitast skal við að styðja sjálfsprottin menningar og varðveisluverkefni um allt land.
Framsókn vill að í samningum við stærstu menningarstofnanir þjóðarinnar verði tilgreint að þeim beri að sinna íbúum landsins alls og hvatt til samstarfs þeirra við öflugar svæðisbundnar menningarstofnanir. Víða um land er að finna glæsilega aðstöðu í menningarhúsum og félagsheimilum sem rétt er að hvetja og styrkja menningarstofnanir og sjálfstætt starfandi listafólk til að nýta sér í auknum mæli.
Framsókn vill gera Safnahúsið við Hverfisgötu að miðstöð barnamenningar sem heldur utan um Barnamenningarsjóð ásamt verkefninu List fyrir alla.
Framsókn telur menntakerfið vera eina af grunnstoðum menningarlífsins í landinu og að greiður aðgangur að listnámi skipti miklu máli. Tryggja þarf fjölbreytta listkennslu í grunn- og framhaldsskólum og faglegt listnám á grunn- og framhalds- og háskólaskólastigi. Með því er stuðlað að jafnari tækifærum til listmenntunar sem skilar sér með jákvæðum hætti út í samfélagið.
Bætt kjör listafólks og efling menningarsjóða
Framsókn vill auka samhæfingu, einfalda og efla sjóðakerfi lista og menningar með bætt aðgengi,skilvirkni og gagnsæi að leiðarljósi.
Framsókn telur starfslaunasjóði listamanna vera eina af undirstöðum öflugs menningarlífs á Íslandi og gefa listafólki tækifæri til að vinna að frumsköpun verka sinna af meiri krafti.
Skapandi greinar
Kvikmyndir
Framsókn leggur áherslu á að efla kvikmyndaiðnaðinn hér á landi enn frekar í góðu samstarfi við greinina. Áfram verði unnið að því að hrinda kvikmyndastefnu fyrir Ísland til ársins 2030 í framkvæmd.
Framsókn vill að endurgreiðsluhlutfall verði áfram 35% fyrir stærri verkefni og kvikmyndasjóður verði efldur til að styðja enn betur við innlenda kvikmynda- og sjónvarpsþáttagerð.
Framsókn vill að streymisveitur greiði sérstakt menningarframlag að erlendri fyrirmynd sem renni í kvikmyndasjóð til eflingar íslenskri menningu og íslenskri tungu.
Tölvuleikjagerð og rafíþróttir
Framsókn vill að starfsumhverfi tölvuleikjagerðar á Íslandi verði samkeppnishæft á alþjóðavísu. Fyrirsjáanlegt og skilvirkt stuðningskerfi sem að styður við vöxt tölvuleikjaiðnaðarins og að einfalt sé fyrir fyrirtæki að ráða erlenda sérfræðinga hingað til lands.
Framsókn vill vinna með markvissum hætti að gera Ísland að eftirsóttum mótsstað fyrir alþjóðleg rafíþróttamót.
Framsókn vill leitast við að tryggja að íslenska sé í boði i í vinsælum tölvuleikjum til að styðja við íslenskukunnáttu barna.
Tónlist
Framsókn leggur áherslu á efla tónlistarsjóð og farsæla innleiðingu nýrra heildarlaga um tónlist þar sem ný Tónlistarmiðstöð gegnir lykilhlutverki til að styrkja innviði greinarinnar og skapa ný tækifæri fyrir tónlistarfólk á Íslandi.
Framsókn telur mikilvægt að auka sýnileika íslenskrar tónlistar á stærstu alþjóðlegu streymisveitunum og tryggja rétthöfum réttlátari hlut.
Sviðslistir
Framsókn vill bæta umhverfi og aðstöðu sviðslista á Íslandi. Góð aðstaða sé til fjölbreyttrar sviðslistasköpunar um allt land. Þjóðleikhúsinu, Íslenska dansflokknum og Þjóðaróperu sé ávallt tryggður grundvöllur til þess að bjóða upp á sviðslistir í hæsta gæðaflokki.
Framsókn vill að sviðslistamiðstöð styðji við og stuðli að auknum sýnileika íslenskra sviðslista, að áfram sé stutt við sjálfstæðu senuna og áhugaleikhús og sviðslistasjóður endurskoðaður og efldur til að styðja við allar tegundir sviðslista.
Framsókn vill efla og þróa danslist á Íslandi og stuðla að nýsköpun í innlendri listdanssmíði. Fyrsta heildstæða sviðslistastefnan sé kláruð með sérstakri áherslu á danslist, sjálfstæðu senuna og eflingu sviðslista um allt land.
Myndlist
Framsókn vill að stuðningskerfi myndlistar á Íslandi verði einfalt og skilvirkt og myndlistarsjóður efldur. Áfram sé unnið að því að íslensk myndlist verði sýnileg og vaxandi atvinnugrein.
Framsókn vill fylgja eftir aðgerðum í nýlegri myndlistarstefnu. Stefnan felur í sér fjölbreyttan stuðning við listsköpun, menntun og myndlæsi sem styður við myndlistarmenningu og aukna þekkingu og áhuga almennings á myndlist.
Framsókn vill vinna áfram með greiningu og tillögur að úrbótum á húsnæðiskosti Listasafns Íslands með sérstakri áherslu á varðveislurými safnsins sem og sýningarými fyrir fasta sýningu. Mikilvægt er að hægt sé að bjóða gestavinnustofur fyrir erlenda listamenn, almenningi og íslenskri myndlist til hagsbóta.
Bókmenntir
Framsókn telur mikilvægt að stuðla að metnaðarfullri ritmenningu og öflugri útgáfustarfsemi til að fólk á öllum aldri hafi greiðan aðgang að fjölbreyttu lesefni við hæfi. Halda þarf áfram að styrkja sjóði á sviði bókmennta og stuðla að því að starfsumhverfi rit- og myndhöfunda sé hvetjandi. Með því styrkjum við stöðu íslenskunnar og tryggjum að saga okkar verði áfram skrifuð á íslensku. Sérstaklega þarf að styðja við bókaútgáfu fyrir unga lesendur.
Framsókn telur mikilvægt að ný bókmenntastefna komist í framkvæmd en í henni eru sett fram þrjú meginmarkmið um sköpun og útgáfu á íslensku til að treysta stöðu íslenskrar tungu í samfélaginu; um aukinn og bættan lestur sem víðast í samfélaginu; og hvatning til bókasamfélagsins um nýsköpun sem taki mið af tækniþróun og örum samfélagsbreytingum. Sérstök áhersla er lögð á börn og ungmenni annars vegar og íslenska tungu hins vegar.
Framsókn telur tímabært að endurskoða regluverk og nútímavæða umgjörð hins opinbera í tengslum við bókmenntir og íslenskt mál í breyttu landslagi íslenskunnar og bókaútgáfu vegna tilkomu gervigreindar, máltækni, streymisveitna og annarrar tækni sem er í hraðri þróun þessi misserin.
Hönnun og arkitektúr
Framsókn vill auka vægi hönnunar í íslensku atvinnulífi til hagsbóta fyrir íslenskt samfélag. Gildandi stefna í málefnum hönnunar og arkitektúrs og aðgerðir í hennar nafni miða að því og brýnt að henni sé hrint í framkvæmd.
Framsókn vill efla Hönnunarsjóð til þess að auka þekkingu, atvinnu- og verðmætasköpun á þessum sviðum ásamt því að stuðla að auknum útflutningi íslenskrar hönnunar með því að styrkja kynningar- og markaðsstarf erlendis.
Framsókn vill tryggja þátttöku Íslands í Feneyjatvíæringnum í arkitektúr.
Framsókn vill styrkja stöðu íslensks handverks. Íslenskt handverk skiptir miklu máli í menningarsögunni og þarf að tryggja stöðu þess í íslensku laga- og stuðningskerfi.
Söfn og menningararfur
Framsókn vill styrkja umgjörð safnastarfs á Íslandi og stuðla að auknu samstarfi eða sameiningu safna þar sem það á við.
Framsókn leggur áherslu á að ríki og sveitarfélög beri sameiginlega ábyrgð á öflugum höfuðsöfnum á hverju sviði og neti svæðisbundinna safna sem varðveita sögu og menningu um allt land.
Framsókn telur mikilvægt að styðja söfn og starfsfólk þeirra til að mæta áskorunum nýrra tíma, meðal annars með eflingu safnasjóðs og aukinni áherslu á menningarlæsi.
Framsókn vill gera bókasöfnum kleift að fræða og skemmta með nýjustu miðlum og tryggja að skjalasöfn hafi burði til að varðveita rafræn gögn, bæði opinber og frá einkaaðilum, á grundvelli skýrrar opinberrar stefnu.
Framsókn leggur áherslu á að byggðasöfn, listasöfn og náttúrugripasöfn fái stuðning til að gera safnkost sinn aðgengilegan og miðla honum á áhugaverðan hátt, meðal annars til að styrkja menningartengda ferðaþjónustu um land allt.
Framsókn telur faglega starfsemi og góðar aðstæður til varðveislu lykilforsendu þess að söfn geti blómstrað.
Framsókn vill leysa húsnæðisvanda Þjóðskjalasafns Íslands til framtíðar og skoða samnýtingu varðveisluhúsnæðis safna í eigu ríkisins, sérstaklega í samstarfi Þjóðskjalasafns Íslands og Landsbókasafns Íslands – Háskólabókasafns.
Framsókn leggur áherslu á að tryggt verði varanlegt og sérhæft varðveisluhúsnæði fyrir höfuðsöfn, svæðisbundin söfn og samlegð nýtt þar sem hún er möguleg.
Efling og uppbygging helstu sögustaða
Framsókn vill styðja uppbyggingu sögustaða og skapa þeim viðeigandi umgjörð í samráði við heimafólk á hverjum stað. Framsókn leggur áherslu á að markmið uppbyggingar sé að varðveita staðina sjálfa og miðla sögu þeirra til komandi kynslóða.
Samþykkt á 38. Flokksþingi Framsóknar í Reykjavík 14.-15. febrúar 2026.
