Málefni útlendinga
Samþykkt á 37. Flokksþingi
Málefni innflytjenda
Framsókn vill inngildandi nálgun í innflytjendamálum sem snýr að því að virkja allt fólk til þátttöku, viðurkenna og virða fjölbreytileikann og gera alltaf ráð fyrir honum. Inngilding er samvinnuverkefni alls samfélagsins. Ísland er fjölmenningarsamfélag og það kallar á vinnu að inngildingu á flestum sviðum samfélagsins til að stuðla að virkri þátttöku innflytjenda jafnt í samfélaginu sem og á vinnumarkaði. Fjölgun innflytjenda hefur haft jákvæð áhrif á íslenskt efnahagslíf og menningarlega fjölbreytni en því hafa líka fylgt áskoranir og verkefni. Við höfum sem samfélag þurft að styðja við og vinna að inngildingu nýrra íbúa sem sumir hverjir koma frá ólíkum menningarsvæðum.
Framsókn leggur áherslu á að lykill að inngildingu er betra aðgengi að íslensku og samfélagsfræðslu fyrir innflytjendur á öllum aldri og á öllum skólastigum, sem og viðurkenning á menntun og reynslu innflytjenda. Mikilvægt er að innflytjendum standi til boða aðgengileg og fjölbreytt íslenskukennsla jafnt sem móðurmálskennslu.
Framsókn vill innleiða hvata til íslenskunáms og tryggja rétt innflytjenda til íslenskunáms á vinnutíma, sé því komið við, þeim að kostnaðarlausu. Þá vill Framsókn jafnframt að unnið sé að fjölgun kennara með fagþekkingu í kennslu íslensku sem annars máls, bættu námsframboði og kennsluefni á því sviði.
Framsókn vill að ríkið leggi áherslu á að styðja við tækniframþróun sem auðveldar fólki að læra íslensku.
Framsókn vill að aðgengi að upplýsingum fyrir fólk sem vill setjast að á Íslandi sé samræmt og á helstu tungumálum.
Framsókn vill efla lýðræðisfræðslu á meðal innflytjenda með það að markmiði að auka lýðræðis- og kosningaþátttöku innflytjenda.
Framsókn vill huga sérstaklega að farsæld barna sem hingað flytja og þeirra sem eru önnur kynslóð innflytjenda. Virkni barna í íþróttum og tómstundum er mikilvægur þáttur í inngildingu barna og Framsókn vill halda áfram að auka þátttöku barna af erlendum uppruna. Framsókn vill auka stuðning við börn af erlendum uppruna sem miðast við þarfir hvers barns og aðstæður þess fyrstu árin eftir komu til landsins óháð aldri og skólastigi.
Framsókn leggur áherslu á að ríki og sveitarfélög séu með sameiginlega heildstæða stefnu í málefnum innflytjenda og umsækjenda um alþjóðlega vernd og fjármagn tryggt.
Framsókn vill auðvelda fólki frá löndum utan EES að sækja um atvinnuréttindi. Þá vill Framsókn að löggjöf um tímabundið atvinnu- og dvalarleyfi verði breytt þannig að atvinnuleyfi sé ekki bundið við einn atvinnurekanda. Framsókn vill auðvelda innflytjendum að fara í raunfærnimat og fá viðurkennt nám erlendis frá. Jafnframt að náms- og starfsráðgjöf standi fullorðnum innflytjendum til boða um land allt.
Atvinnuleyfi verði veitt til 2 ára, en endurnýjun leyfis sé ekki bundin fyrri atvinnuveitenda heldur því að einstaklingur geti sýnt fram á að hann sé með fastar tekjur og geti framfleytt sér einnig verð mökum atvinnuleyfis hafa auðveldað að fá atvinnuleyfi óháð stöðu.
Umsækjendur um alþjóðlega vernd
Framsókn vill að við móttöku umsækjanda um alþjóðlega vernd sé unnið með mannréttindi að leiðarljósi, að framkvæmd laga sé skilvirk og vel sé staðið að skipulagi umsókna og þjónustu samfélagsins. Byggja þarf kerfi umsókna um alþjóðlega vernd upp með skynsemi, raunsæi og mannúð að leiðarljósi í samræmi við innviði samfélagsins. Til grundvallar afgreiðslu umsókna um alþjóðlega vernd verður að leggja sérstaka áherslu á mannúðarsjónarmið og alþjóðlegar skuldbindingar auk aðstæðna innanlands.
Framsókn vill að starfsemi útlendingastofnunnar verði efld og ferlar einfaldaðir til að auka skilvirkni. Tryggja þarf hraðan málsferðartíma en á sama tíma tryggja réttláta málsferð umsækjenda.Það er ómannúðlegt að láta fólk dvelja hér í langan tíma í óvissu um framtíð sína. Þá er mikilvægt að löggjöf um málaflokkinn sé í samræmi við löggjöf hinna Norðurlandanna á hverjum tíma og að séríslenskar reglur í kerfinu verði afnumdar.
Framsókn telur að flýta þurfi eins og kostur er brottvísun þeirra sem ekki hljóta vernd hér á landi og tryggjum að mannréttindi séu virt. Jafnframt verði að samræma heimildir til brottvísana á einstaklingum sem fengið hafa alþjóðlega vernd og þeirra sem fengið hafa dvalarleyfi hér á landi á grundvelli laga nr. 80/2016 og framið hafa alvarleg afbrot sem ógna allsherjarreglu, almannaöryggi eða almannaheilbrigði.
Framsókn vill að flóttafólk hafi aðgengi að sérhæfðri geðheilbrigðisþjónustu með það að markmiði að draga úr neikvæðum áhrifum áfalla.
Framsókn vill að mannréttindi barna á flótta séu tryggð og litið á þeirra hagsmuni fyrst og fremst við ákvarðanatöku um dvöl hér á landi og ákvæði Barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna séu í hávegum höfð.
Framsókn vill að öllum börnum sem hlotið hafa alþjóðlega vernd standi til boða að vera úthlutað málstjóra í samræmi við annað stig þjónustu samkvæmt lögum um samþættingu þjónustu í þágu farsældar barna. Hlutverk málstjórans er meðal annars gerð stuðningsáætlunar og að samræma þjónustu sem stendur til boða.
Framsókn vill að samráð sé aukið við sveitarfélög þegar kemur að móttöku og þjónustu við umsækjendur um alþjóðlega vernd og stefnumótun í málaflokknum. Stuðla þarf þá að því að fleiri sveitarfélög taki þátt í móttöku umsækjanda um alþjóðlega vernd hér á landi til að dreifa álagi á innviði sveitarfélaganna. Jafnframt þarf að styrkja innviði sveitarfélagana til að geta tekið á móti umsækjendum um alþjóðlega vernd.
Samþykkt á 38. Flokksþingi Framsóknar í Reykjavík 14.-15. febrúar 2026.
