Auðlindir þjóðarinnar verða ekki seldar

Boðuð þjóðaratkvæðagreiðsla um aðlögunarviðræður Íslands við Evrópusambandið er ekki tæknilegt formsatriði og ekki venjulegt ágreiningsmál í stjórnmálum. Hér er tekist á um grundvallarspurningu: Hver á að ráða auðlindum Íslands og framtíð landsins? Framsókn segir skýrt nei við aðlögunarviðræðum sem munu reyna á sjálfsákvörðunarrétt þjóðarinnar er varðar yfirráð yfir eigin auðlindum. Ísland er ekki falt.

Í umræðunni er stundum látið eins og málið snúist fyrst og fremst um menningarlega stöðutöku og betri markaðsaðgang. Það er blekking. Ísland hefur nú þegar aðgang að innri markaði Evrópu í gegnum EES-samninginn. Sá samningur hefur þjónað hagsmunum þjóðarinnar vel. Hann gefur okkur nauðsynleg tengsl við Evrópu án þess að við afsölum okkur forræði yfir auðlindum okkar. Það er kjarninn. Við eigum ekki að fórna sjálfsákvörðunarrétti þjóðarinnar til að eiga samskipti og viðskipti við aðrar Evrópuþjóðir eða umheiminn. Aldrei.

Er fólk reiðubúnið að setja yfirráð þjóðarinnar yfir fiskimiðum, orku, landi og öðrum auðlindum í hættu til lengri tíma? Er fólk tilbúnið að opna á þann möguleika að ákvarðanir um íslenska hagsmuni verði í auknum mæli teknar annars staðar en hér á landi? Framsókn er ekki reiðubúin til þess. Auðlindir þjóðarinnar verða aldrei seldar.

Ísland er fámenn þjóð en býr yfir verðmætum sem eru gríðarleg í alþjóðlegum samanburði. Fiskimiðin hafa verið undirstaða lífskjara hér í áratugi. Orkan, vatnið, landið og hrein náttúra landsins eru ekki aðeins efnahagsleg verðmæti heldur hornsteinar sjálfstæðis okkar og öryggis. Í heimi þar sem átök um mat, orku, vatn og áhrifasvæði harðna með hverju árinu er það beinlínis ábyrgðarlaust að tala um yfirráð yfir auðlindum eins og þau séu eitthvað sem megi semja frá sér í nafni óljósrar framtíðarsýnar.

Saga margra þjóða sýnir að yfirráð tapast sjaldnast með einu stóru skrefi. Þau tapast hægt, með litlum tilslökunum, með samningum sem virðast meinlausir í fyrstu, með valdaframsali sem menn lágmarka á meðan það er að gerast. Þegar fólk áttar sig á afleiðingunum er svigrúmið oft orðið minna. Þess vegna skiptir máli að draga línuna skýrt núna. Ekki síðar. Ekki þegar búið er að opna dyr sem erfitt reynist að loka.

Fram undan þarf þjóðin að fá heiðarlega umræðu. Almenningur á rétt á að vita nákvæmlega hvað er undir og hvaða langtímaafleiðingar það getur haft að halda áfram á braut aðlögunar að Evrópusambandinu.

Við eigum auðlindir Íslands ekki aðeins fyrir okkur sjálf. Við höfum þær í vörslu fyrir komandi kynslóðir. Okkar skylda er að verja þær. Að standa vörð um full yfirráð þjóðarinnar er ekki einangrunarstefna. Það er heilbrigð skynsemi, ábyrg afstaða og skylda við framtíð landsins.

Ísland er ekki til sölu.

Höfundur er formaður Framsóknarflokksins.

Höfundur: Lilja Dögg Alfreðsdóttir

Greinin birtist fyrst í Morgunblaðinu 14. mars 2026