Varnir Íslands eru traustar

Skilaboð Alexus G. Grynkewich, yfirhershöfðingja Atlantshafsbandalagsins í Evrópu, verða ekki skýrari. Landfræðileg lega Íslands er gríðarlega mikilvæg og bandamenn okkar gera ráð fyrir aukinni viðveru hér við land ásamt auknum fjárfestingum. Þetta birtist í kafbátavörnum, loftrýmisgæslu og varnaræfingunni Norður-Víkingi.

Það er mikilvægt að fá þessar upplýsingar fram á viðsjárverðum tímum. Samt nota sumir óvissu í alþjóðamálum til að veikja traust á stoðunum sem raunverulegar varnir Íslands hvíla á, þ.e. aðildinni að Atlantshafsbandalaginu og varnarsamningnum við Bandaríkin. Reynt er að selja þjóðinni þá hugmynd að ESB-aðild sé ný öryggistrygging. Það er villandi og ábyrgðarlaust.

Evrópusambandið kemur ekki í stað Atlantshafsbandalagsins. Þegar Finnar og Svíar endurmátu öryggi sitt eftir innrás Rússlands í Úkraínu töldu þeir ekki að aðild þeirra að ESB nægði. Þeir gengu í Atlantshafsbandalagið. Varnir Evrópu byggjast enn á bandalaginu og þátttöku Bandaríkjanna, samhliða því að Evrópuríki axli meiri ábyrgð.

Gjörðir ríkisstjórnarinnar afhjúpa líka veikleikann í málflutningi hennar. Þegar öryggi Íslands er í húfi fundar forsætisráðherra ekki með embættismönnum ESB um varnir landsins. Hún fundar með yfirhershöfðingja NATO. Þegar viðbúnaður er prófaður eru það Ísland, Bandaríkin og önnur NATO-ríki sem æfa saman. Og þegar rætt er um aukna vernd Íslands er vaxandi samstarf Íslands og Bandaríkjanna á dagskrá. Staðreyndir málsins liggja fyrir.

Þjóðaröryggisráð var sett á laggirnar þegar ég var utanríkisráðherra og fyrstu heildstæðu þjóðaröryggisstefnu Íslands var fylgt úr hlaði. Hún byggðist á breiðri samstöðu Alþingis og var unnin af heilindum. Ísland er herlaust ríki sem tryggir varnir sínar með virku samstarfi við lýðræðisleg bandalagsríki. Atlantshafsbandalagið, varnarsamningurinn, norrænt samstarf og eigin viðbragðsgeta eru kjarninn í vörnum Íslands. Síðustu dagar hafa staðfest mikilvægi þessara stoða.

Varnarsamningurinn hefur reynst Íslandi vel ásamt aðild okkar að Atlantshafsbandalaginu. Að grafa undan þessu samstarfi til að skapa pólitískt rými fyrir ESB-aðild er hættulegur leikur.

Atkvæðagreiðslan 29. ágúst snýst formlega um að hefja aðildarviðræður við ESB að nýju. Tilgangur þeirra er þó að undirbúa aðild. Kjósendur eiga ekki að láta hræða sig inn í ferlið með fölskum fullyrðingum um varnarleysi. Öryggi Íslands verður ekki tryggt með slagorðum frá Brussel. Það verður tryggt með raunsæi, festu og trúverðugu samstarfi við þjóðir sem hafa skuldbundið sig til að verja okkur.

Við eigum að styrkja varnir Íslands, ekki veikja þær í þágu ESB-áróðurs.

Höfundur er formaður Framsóknar.

Höfundur: Lilja Dögg Alfreðsdóttir

Greinin birtist fyrst i Morgunblaðinu 20. ágúst 2026.