Eldhúsdagur: Ræða Ingibjargar Isaksen

Kæru landsmenn. Virðulegi forseti. Hlutverk okkar alþingismanna er að stuðla að bættum lífskjörum almennings, styrkja þá þjónustu sem fólk reiðir sig á og skapa skilyrði fyrir aukinni velsæld til framtíðar. Þegar þingvetri lýkur er því eðlilegt að spyrja hvort stjórnvöld hafi staðið við þau fyrirheit sem þau gáfu. Í upphafi kjörtímabils lofuðu ríkisstjórnarflokkarnir að ná tökum á verðbólgu, lækka vexti og bæta stöðu heimilanna í landinu. Hæstv. forsætisráðherra lagði sérstaka áherslu á að ekki ætti að hækka skatta á venjulegt vinnandi fólk og að meginverkefnið væri að auka svigrúm fyrir fjölskyldur og fyrirtæki í landinu. Þegar annar vetur ríkisstjórnar Kristrúnar Frostadóttur er gerður upp verður þó æ ljósara að bilið milli fyrirheita og framkvæmda fer vaxandi. Skattar og gjöld hafa hækkað og róðurinn þyngist hjá fjölskyldum og fyrirtækjum í landinu. Verðbólga er enn of há, stýrivextir fara hækkandi, hagvöxtur dregst saman og atvinnuleysi fer því miður vaxandi með tilheyrandi óvissu fyrir landsmenn.

Staðan er einfaldlega ekki góð og núverandi ríkisstjórn getur ekki lengur kennt síðustu ríkisstjórn um stöðuna. Höfum í huga að það skortir ekki tækifærin í landinu okkar. Ísland er ríkt land. Við búum yfir auðlindum sem fáar aðrar þjóðir njóta, gjöfulum fiskimiðum, hreinni orku, öflugri matvælaframleiðslu og atvinnulífi sem hefur sýnt mikla aðlögunarhæfni og sköpunarkraft. Síðast en ekki síst búum við yfir ótrúlegum mannauði í landinu, fólkinu okkar, sem er okkar mikilvægasta auðlind. Árangur okkar varð ekki til af sjálfu sér heldur byggðist hann upp vegna þess að kynslóðir landsmanna lögðu hart að sér, sköpuðu verðmæti, byggðu fyrirtæki og lögðu grunninn að samfélagi sem stendur sterkum fótum í öllum alþjóðlegum samanburði.

Þegar við horfum til landsbyggðarinnar blasa tækifærin sérstaklega skýrt við. Landsbyggðin er einn helsti styrkleiki Íslands þar sem stór hluti þeirra verðmæta sem standa undir íslensku samfélagi verður til. Þar liggja jafnframt einhver stærstu tækifæri Íslands til framtíðar ef rétt er á málum haldið. Hlutverk stjórnvalda er fyrst og fremst að skapa umhverfi þar sem verðmætasköpun getur vaxið. Fólk velur sér ekki aðeins búsetu út frá vinnumöguleikum eða framgangi í starfi heldur út frá því hvort það geti treyst á góða heilbrigðisþjónustu, öflugt skólakerfi og trausta innviði þar sem það sest að. Ef við ætlum að nýta þau tækifæri sem felast á landsbyggðinni verðum við að skilja að atvinnuuppbygging og þjónusta eru samofin verkefni. Það er því áhyggjuefni að heilbrigðiskerfið glímir við mönnunarvanda, biðlistar lengjast og óvissa ríkir um heilbrigðisþjónustu víða um land. Við sendum fólk í aðgerðir erlendis sem hægt er að gera hérlendis og við höfnum fólki um heilbrigðisþjónustu, lífsnauðsynlega heilbrigðisþjónustu erlendis sem ekki er hægt að veita hér heima. Menntamál í landinu eru í ólestri og eru augljós afgangsstærð í forgangsröð ríkisstjórnarinnar. Framhaldsskólar standa frammi fyrir sögulegum hagræðingarkröfum á sama tíma og stærstu árgangar sögunnar eru að innritast í framhaldsskóla. Það er erfitt að sjá hvernig þessi forgangsröðun samræmist þeim yfirlýsingum sem ríkisstjórnin hefur gefið um mikilvægi menntunar og jöfn tækifæri.

Kæru landsmenn. Í lok sumars munum við standa frammi fyrir einni stærstu ákvörðun um framtíð þjóðarinnar. Það er eðlilegt að þjóðin hafi síðasta orðið í eins stóru máli og mögulegar aðildarviðræður að Evrópusambandinu eru. Mín sannfæring er að hagsmunum Íslands sé betur borgið utan Evrópusambandsins. EES-samningurinn hefur reynst Íslandi afskaplega vel og skapað íslenskum fyrirtækjum aðgang að stærsta innri markaði heims. Ég trúi því að Ísland geti leyst þessi verkefni hér, að við þurfum ekki Brussel til.

Umræðan um Evrópusambandið hefur lengi verið skautuð og það er skiljanlegt, enda takast á ólík sjónarmið um hagsmuni landsins. Einmitt þess vegna þarf umræðan að byggjast á staðreyndum og vandaðri upplýsingagjöf. Ef þjóðin á að taka afstöðu til jafn mikilvægs máls verður hún að vita hvaða markmið liggja fyrir og hvar hagsmunum Íslands er best borgið til framtíðar. En við skulum hafa það í huga, kæru landsmenn, að það er á ábyrgð ríkisstjórnarinnar að upplýsa og kynna markmið og tilgang og síðast en ekki síst er það á ábyrgð ríkisstjórnarinnar að hafa gert mögulega aðild að Evrópusambandinu að einu stærsta pólitíska verkefni kjörtímabilsins.

Kæru landsmenn. Ísland stendur á sterkum grunni. Við búum yfir auðlindum, þekkingu og tækifærum sem fáar aðrar þjóðir njóta. Við búum yfir öflugu atvinnulífi og samfélögum um allt land sem hafa ítrekað sýnt hverju þau geta áorkað þegar þeim eru sköpuð rétt skilyrði. Þegar þessi þingvetur er gerður upp standa eftir tvær myndir þar sem ekki fer saman hljóð og mynd. Önnur er myndin sem landsmönnum var kynnt í upphafi kjörtímabils; mynd af lægri verðbólgu og auknu svigrúmi heimilanna, fyrirheit um að hækka ekki skatta á venjulegt vinnandi fólk og fyrirtæki, fullfjármögnuð samgönguáætlun og það á að rjúfa kyrrstöðuna í jarðgangagerð. Myndin sem blasir hins vegar við í dag eru hækkandi vextir, aukin skattheimta, ný gjöld og vaxandi áhyggjur af samkeppnishæfni þeirra atvinnugreina sem skapa þau verðmæti sem samfélagið okkar byggir á.

Mikilvægast af öllu er að við missum ekki sjónar á því sem mestu máli skiptir því að það skortir ekki tækifærin á Íslandi en það er okkar að grípa þau. Framtíð Íslands ræðst af því að við byggjum áfram á þeim styrkleikum sem hafa komið okkur þangað sem við erum í dag og það er okkar sameiginlega verkefni að tryggja að Ísland verði áfram land tækifæra, velsældar og framfara fyrir komandi kynslóðir. — Góðar stundir.