Sótt fram fyrir verknám
Branches
Fyrir fjórum árum skrifaði ég grein þar sem ég fjallaði um eflingu iðn- og verknáms. Í Sóknaráætlun Austurlands á þeim tíma var tiltekið að það vantaði fólk með sérmenntun í ákveðnum iðngreinum og sett það markmið að auka fjarnám í ákveðnum iðngreinum. Í dag stöndum við enn frammi fyrir því að það vantar fólk með sérmenntun í flestum iðngreinum og má sjá að fyrirtæki fjórðungsins auglýsa reglulega eftir fólki með menntun eins og rafvirkjun eða vélvirkjun.
Í Sóknaráætlun Austurlands 2025-2029 er nefnt sem tækifæri að efla iðn- og verkgreinar í framhaldsskólum. Í Verkmenntaskóla Austurlands er hægt að leggja stund á ýmis konar iðn- og starfsnám við frábærar aðstæður með fyrsta flokks kennurum. Hægt er að stunda nám í húsasmíði, rafvirkjun, vélvirkjun, vélstjórn, skipstjórn, háriðn, sjúkraliðanámi og á þjónustubrautum fyrir leikskólaliða og stuðningsfulltrúa.
Sumt er aðeins hægt að taka í hefðbundnum dagskóla en annað í helgar-, dreif-, eða fjarnámi. Þrátt fyrir þetta breiða námsframboð er samt sem áður ýmislegt sem vantar og ákall er um og mætti þar nefna pípulagnir og múraraiðn sem dæmi.
Kynningar í grunnskólum gefa góða raun
Það að halda úti fjölbreyttu námi veltur þó alltaf á því að það fáist nemendur. Á síðustu árum hefur ýmislegt verið gert til þess að vekja áhuga nemenda á iðn- og starfsnámi og efla það. Nokkuð vel hefur gengið að koma til móts við fullorðna nemendur með dreifnámi í rafvirkjun og helgarnámi í húsasmíði. Þar koma fullorðnir nemendur og vinna að því að öðlast réttindi í iðngreininni samhliða vinnu og til skoðunar er að hefja sveigjanlegt nám að nýju í vélvirkjun eins og samfélagið kallar eftir.
Þegar kemur að grunnskólanemendum hefur nú um nokkurra ára skeið verið haldið úti verkefninu Verklegt val í VA. Þar koma nemendur úr 9. og 10. bekk úr öllum grunnskólum Fjarðabyggðar hálfan dag í viku í átta vikur, hvor bekkur. Þar fær hver nemandi að leggja stund á tvær greinar sem hann velur sér sjálfur.
Verkefnið hefur aukið áhuga nemenda á þessum greinum og hefur verið mikil ánægja með það bæði á meðal nemendanna og forráðamanna þeirra. Í lok árs 2024 hlaut þetta samstarfsverkefni svo Íslensku menntaverðlaunin sem sýndi mikilvægi verkefnisins.
Ég nefndi fyrir fjórum árum að það þyrfti að byrja á byrjuninni, auka áhuga ungu kynslóðarinnar á þessum greinum og það hefur tekist þótt enn mættu fleiri velja sér þá leið. En það er ýmislegt fleira sem þarf að efla.
VA þarf stærra húsnæði
Verkmenntaskóli Austurlands er framúrskarandi skóli og námsframboð innan hans hefur vaxið en það er tvennt sem þarf að gera. Fyrra atriðið er að við sem samfélag þurfum að standa vörð um skólann. Ef við ætlum að sækja okkur nám í þeim greinum sem eru í boði þar ætti skólinn alltaf að vera okkar fyrsta val. Til hvers að sækja eitthvert annað þegar það er í boði nálægt okkur. Það styrkir skólann og samfélagið um leið.
Hitt atriðið er að til þess að vaxa enn frekar þarf skólinn aukið pláss. Húsasmíðin er fyrir löngu orðin aðþrengd og var helgarnámið liður í því að koma öllum að sem vildu sækja námið. Á síðustu árum hefur verið bent á mikilvægi þess að koma upp nýrri byggingu fyrir deildina sem mun þá verða til þess að rýmra verður um aðrar deildir og tækifæri til að sækja fram og bjóða upp á fleiri greinar en ekkert hefur þokast í þá átt.
Í núgildandi fjármálaáætlun til ársins 2031 er Verkmenntaskólinn ekki í þeirri upptalningu á skólum sem þar er að finna varðandi uppbyggingu aðstöðu til iðn- og starfsnáms. Ef það er raunin þá verður biðin eftir nýju byggingunni komin á yfir einn áratug. Það mun einfaldlega standa í vegi fyrir eflingu iðn- og starfsnáms á Austurlandi.
Við þurfum öll að leggjast á árarnar til þess að efla iðn- og starfsnám. Það styrkir samfélagið okkar og öll þau framsæknu fyrirtæki sem hér eru.
Birgir Jónsson
Höfundur er skólameistari Verkmenntaskóla Austurlands og skipar 2. sæti á lista Framsóknar í Fjarðabyggð.
