Þegar reksturinn skapar tækifæri
Branches
Á undanförnum árum hefur fjárhagsleg þróun sveitarfélagsins endurspeglað skýra stefnu, þar sem jafnvægi, ábyrg fjármálastjórn og markviss uppbygging fara saman. Gögn tímabilsins 2020–2026 sýna hvernig traustur rekstrargrundvöllur hefur smám saman skapað aukið svigrúm til fjárfestinga. Þessi þróun er ekki tilviljun heldur afrakstur meðvitaðra ákvarðana sem miða að því að styrkja innviði, bæta þjónustu og leggja grunn að sjálfbærri framtíð.
Fjárfestingar sem hlutfall af tekjum 2020–2026
Á tímabilinu 2020–2023 var fjárfestingarhlutfall A-hluta og samstæðu tiltölulega stöðugt. Hjá A-hluta var hlutfallið á bilinu 3–5% og hjá samstæðu um 5–6%. Þessi þróun bendir til hóflegrar fjárfestingar og stöðugleika í rekstri á tímabilinu.
Frá árinu 2024 verður hins vegar veruleg breyting á þróun fjárfestinga. Fjárfestingarhlutfall hækkar mikið hjá samstæðunni í heild og nær hámarki árið 2025, þegar það er 11,6% hjá A-hluta og 13,6% hjá samstæðu. Þessi aukning sýnir glöggt aukna fjárfestingargetu frá rekstri og er til marks um uppbyggingu og miklar framkvæmdir á tímabilinu.
Árið 2026 lækkar fjárfestingarhlutfall lítillega sem er vegna fyrirsjáanlegans samdráttar í tekjum vegna stöðvunar verksmiðju PCC á Bakka, fjárfestingar hlutfallið er samt sem áður tiltölulega hátt í sögulegu samhengi.
Á öllu tímabilinu er fjárfestingarhlutfall samstæðu hærra en hjá A-hluta, sem skýrist af víðtækari starfsemi svo sem Orkuveitu Húsavíkur og Hafnasjóði Norðurþings.
Í heild sýnir þróunin að eftir tímabil stöðugleika hafi orðið skýr stefnubreyting í átt að aukinni fjárfestingu, með tilheyrandi áhrifum á umfang og þróun starfseminnar.
Veltufé frá rekstri 2020–2025
Veltufé frá rekstri sýnir það svigrúm sem reksturinn skapar til að standa undir fjárfestingum, skuldum og öðrum útgjöldum án þess að auka lántökur.
Þegar veltufé frá rekstri er hátt, eins og sjá má á tímabilinu eftir 2021 bendir það til þess að reksturinn sé að skila auknu fjárstreymi. Það skapar forsendur fyrir auknum fjárfestingum án þess að ganga verulega á lausafjárstöðu eða auka skuldsetningu.
Þessi þróun sést skýrt í samanburði við fjárfestingarhlutfallið. Á sama tíma og veltufé frá rekstri hækkar á árunum 2020–2023 eykst svigrúm til fjárfestinga.
Á árunum 2020–2022 er stöðug aukning í hlutfallinu. Hjá A-hluta hækkar það úr 9,4% í 14,5% og hjá samstæðu úr 11,2% í tæp 15%. Þessi þróun bendir til bættrar afkomu og aukins innstreymis fjármuna frá rekstri.
Árið 2023 heldur þróunin áfram, sérstaklega hjá samstæðu þar sem hlutfallið nær 15,5%. Hjá A-hluta er hlutfallið áfram hátt 14,2%.
Árið 2024 verður hins vegar lækkun hjá A-hluta niður í 11,8% á meðan samstæðan heldur áfram að styrkjast og nær hæsta gildi tímabilsins 15,8%. Samstæðan styrkti sig verulega vegna aukinna tekna Hafnasjóðs á árinu 2024 sem sýnir glöggt hvað höfnin er mikill áhrifaþáttur í samstæðu Norðurþings.
Árið 2025 hækkar hlutfall A-hluta á ný í 12,5% á meðan samstæðan lækkar lítillega í 13,1%. Þrátt fyrir það er hlutfallið áfram hátt í sögulegu samhengi.
Að lokum
Heildarmyndin er skýr; eftir tímabil stöðugleika hefur orðið ákveðin og markviss stefnubreyting í átt að aukinni fjárfestingu. Sú þróun byggir á sterkari rekstri og bættri fjárhagsstöðu sem gerir sveitarfélaginu kleift að ráðast í metnaðarfull verkefni án þess að grafa undan fjárhagslegu jafnvægi. Þrátt fyrir tímabundnar áskoranir, eins og samdrátt í tekjum, stendur grunnurinn traustur. Það er einmitt þetta samspil ábyrgðar og framsýni sem mun ráða úrslitum um áframhaldandi vöxt, verðmætasköpun og lífsgæði í samfélaginu.
Eysteinn Heiðar Kristjánsson
Oddviti Framsóknar í Norðurþingi
