Við erum víst landsbyggðin!

Undanfarin ár hafa Suðurnesin vaxið hvað hraðast hér á landi. Samfélagið er kraftmikið, atvinnulífið öflugt og tækifærin mörg. Samt stöndum við frammi fyrir því óréttlæti að hér eru minnstu möguleikarnir fyrir unga fólkið okkar. Það er komið fram við það eins og íbúa í miðborginni eða „borgarbörn“. Þurfa börnin okkar hér á Suðurnesjum að eyða ungdómsárum sínum á Reykjanesbrautinni til að fá jöfn tækifæri?

Svarið liggur fyrst og fremst í menntun, tækifærum og nýsköpun. Menntun er nefnilega einn veigamesti þátturinn í því hvar ungt fólk velur að setjast að og það þarf að efla námsframboð á Suðurnesjum. Einn möguleiki er að byggja upp öflugan tækniskóla sem býður upp á fjölbreytt iðn- og tækninám sem tengist atvinnulífinu á svæðinu. Þar mætti sameina hefðbundið iðnnám, tæknigreinar, stafræna framleiðslu, rafmagns- og orkutækni, sjávarútvegstengdar greinar og nýja græna tækni. Slíkt nám myndi bæði styrkja atvinnulífið og gefa ungu fólki raunhæfan kost á að sækja sér menntun án þess að eyða ungdómsárunum á brautinni.

Samkvæmt gögnum frá Hagstofu Íslands er hlutfall háskólamenntaðra á Reykjanesskaga nær helmingi lægra en landsmeðaltal. Aðeins um 19,7% íbúa eru með háskólamenntun, á meðan landsmeðaltalið er 34,6%. Þetta er viss arfur fortíðar. Í áratugi byggðist atvinnulíf svæðisins að stórum hluta á störfum tengdum herstöðinni á Keflavíkurflugvelli, þar sem vel launuð störf stóðu til boða án sérstakra menntunarkrafna. Þegar herinn fór breyttist atvinnulífið hratt en engin markviss fjárfesting og uppbygging í menntun og þekkingarsamfélagi kom í staðinn.

Ekki aðeins neyðist margt ungt fólk á Suðurnesjum til að verja löngum tíma daglega á brautinni til að stunda nám heldur þurfa önnur einnig að fara inn á leigumarkað á höfuðborgarsvæðinu, sem er bæði dýr og ótryggur fyrir námsfólk. Afleiðingin er sú að tengsl við heimabyggðina veikjast, mörg snúa aldrei aftur og áfram heldur lágt menntunarstig.

Þess vegna er brýnt að efla einnig háskólanám á Suðurnesjum með markvissum hætti. Háskólasetur á svæðinu, háskólafélag á Suðurnesjum, gæti byggst á samstarfi við íslenska háskóla um námsleiðir, rannsóknir og staðbundið fjarnám með öflugri aðstöðu fyrir nemendur. Þar gætu verið kennslurými, aðgangur að sérfræðingum, námsráðgjöf og sameiginleg vinnusvæði fyrir nemendur sem stunda fjarnám eða blandað nám. Slík uppbygging myndi gera ungu fólki kleift að sækja háskólanám án þess að slíta tengslin við heimabyggðina.

Nú krefjumst við þess að hér verði háskólafélag á Suðurnesjum svo hægt sé að snúa þessari þróun við. Námsfólk gæti búið áfram á Suðurnesjum, tekið þátt í samfélaginu og jafnframt lagt grunn að framtíðarstarfi sínu á svæðinu. Slíkt myndi einnig styrkja tengsl milli háskóla, atvinnulífs og samfélagsins á Suðurnesjum. Rannsóknir, nýsköpun og þróunarverkefni gætu tengst beint þeim atvinnugreinum sem hér eru sterkar, svo sem orkutækni, ferðaþjónustu, flug- og tæknigreinum, sjávarútvegi og nýrri grænni tækni.

En menntun ein og sér dugir ekki. Við þurfum líka að skapa vettvang fyrir hugmyndir, frumkvöðlastarf og nýsköpun. Þess vegna þarf að byggja upp öflugt nýsköpunarsetur á Suðurnesjum þar sem sprotafyrirtæki, einyrkjar og frumkvöðlar koma saman, deila þekkingu og þróa hugmyndir sínar áfram. Slík setur hafa reynst lykilatriði í mörgum samfélögum sem vilja efla atvinnusköpun og fjölbreyttara atvinnulíf.

Við trúum því að Suðurnesin hafi allar forsendur til að verða öflug miðstöð menntunar, tækni og nýsköpunar. Hvers vegna er ekki svo? Hvers vegna þurfa börnin okkar að gjalda fyrir áralanga vanrækslu, vanfjármögnun og áhugaleysi ráðafólks?

Við viljum bjóða unga fólkinu okkar framtíð hér í eigin heimabyggð með raunverulegum tækifærum til náms, sköpunar og atvinnu. Með öflugra námsframboði, tækniskóla, háskólasetri og nýsköpunarsetri getum við byggt samfélag þar sem ungt fólk þarf ekki að flytja burt til að láta drauma sína rætast. Það er skýlaus réttur þeirra og við undirritaðar munum seint þreytast á að berjast fyrir þeirra framtíð.

Fida Abu Libdeh og Hólmfríður Jennýjar Árnadóttir

Fida er varaþingmaður Framsóknar og stofnandi og framkvæmdastýra GeoSilica. Hólmfríður er menntunarfræðingur og á lista Framsóknar í Reykjanesbæ í komandi sveitarstjórnarkosningum.

Greinin birtist fyrst í Morgunblaðinu 24. mars